BeauveriaO le bassiana ma le Metarhizium anisopliae o ni siama entomopathogenic (EPF) e sili ona taua ma faʻaaogaina lautele mo le puleaina o manu faalafua. Ua faʻaalia i suʻesuʻega talu ai nei e mafai foʻi ona latou faʻaleleia le tuputupu aʻe o laʻau pe a uma ona faʻapipiʻi faʻapitoa. Ina ia sili atu le saʻo o le iloiloina o le faʻatoʻaga ma aafiaga o le tuputupu aʻe oBeauveria bassianama le Metarhizium anisopliae i fa'ato'aga, i lenei su'esu'ega, na togafitia ai la'au sana i le 13 ituaiga o Beauveria bassiana ma le 73 ituaiga o Metarhizium anisopliae, i le faasologa lava lea, o ni fungi rhizosphere i totonu o se faiga hydroponic. O fa'asologa o le tuputupu a'e o la'au, e aofia ai le maualuga o le la'au, le umi o a'a, ma le mamafa fou, na mata'ituina ma fa'amaumauina mo le 35 aso sosoo e fa'amaonia ai le aafiaga o le tuputupu a'e o le tui o fungi entomopathogenic. O taunu'uga o le iloiloga o le fungal recovery rate (FRR) na fa'aalia ai o le Beauveria bassiana ma le Metarhizium anisopliae e mafai ona fa'atupuina le endophytic colonization o a'ano o le sana. I le aso 7, o le fua faatatau o le iloa o le Beauveria bassiana e 100% i ogalaau ma laulaau, ae i le aso 28, o le fua faatatau o le iloa i ogalaau na fa'aitiitia i le 11.1% ma i laulaau i le 22.2%. Peita'i, e le'i iloa le *Beauveria bassiana* i a'a se'ia o'o i le aso 28, fa'atasi ai ma le fua faatatau o le iloa o le 33.3%. I le vaitaimi atoa o le mata'ituina, na vavae'eseina ai ituaiga *Metarhizium anisopliae* mai a'a, 'au, ma lau o le la'au ma se fua faatatau maualuga o le iloa. O le fa'ateleina o le PCR o fusi DNA fa'apitoa mo fungal na fa'amaonia atili ai le fa'atulagaina fa'asolosolo o le *Beauveria bassiana* ma le *Metarhizium anisopliae* i a'ano eseese; o lenei metotia na fa'aalia ai se lagona maualuga atu o le iloa ma se tali lelei e 100%. Pe a fa'atusatusa i tau muamua i le fofo hydroponic, i le aso 21, na fa'aitiitia ai le mafiafia o fungal i lalo ifo o le 1%. O lea la, o ituaiga e lua na filifilia o fungi entomopathogenic na fa'atuina manuia le fa'atulagaina o le endophytic colonization, nai lo le fa'atulagaina, o le rhizosphere o le sana ma fa'alauteleina ai lona tuputupu a'e i se faiga hydroponic. O fungi entomopathogenic e tele le gafatia mo le fa'aogaina i fa'ato'aga fa'anatura, e aofia ai le avea ma biopesticides ma biofertilizers.

Ua faʻamaonia e siama entomopathogenic (EPF) lo latou taua o ni vailaʻau faʻaola (BCAs) mo le puleaina o manu faalafua eseese ona o le lautele o latou nofoaga e talimalo ai, faigofie ona gaosia, mautu, ma le maualuga o le pathogenicity.1,2,3I Saina, o le *Beauveria bassiana* ma le *Metarhizium anisopliae* o loʻo faʻaaogaina faapisinisi mo le puleaina gafataulimaina o faʻamaʻi pipisi tetele o le sana (e pei o le corn borer ma le cotton bollworm) e ʻalofia ai le soʻona faʻaaogaina o vailaʻau faʻasaina.4I le puleaina o manu faalafua ma siama, o le sootaga tafatolu i le va o laau, siama faalafua, ma siama e sili atu ona lavelave nai lo le sootaga i le va o meaola faalafua ma siama siama.
E tele laau e ola faatasi ma fungi endophytic5, e nonofo i totonu o aano o laau e aunoa ma le afaina tele ai6O fungi endophytic o meaola ia e fausia pe a uma ona fa'atuina se mafutaga fefa'asoaa'i ma lo latou talimalo.7E mafai ona latou faʻalauiloa tuusaʻo pe lē tuusaʻo foʻi le tuputupu aʻe o laʻau ma faʻaleleia atili lo latou fetuʻunaʻi i tulaga leaga, e aofia ai faʻalavelave faʻalenatura ma faʻalavelave faʻalenatura.8, 9, 10O fungi endophytic e iai uiga taua o le phylogenetic ma foliga o le olaga, e pei o le fa'ato'aga, fa'asalalauina, fa'apitoa o la'au talimalo, ma le fa'ato'aga o aano eseese o la'au.11O le faʻaaogaina o fungi endophytic o ni meaola endophytic ua tosina mai ai le tele o suʻesuʻega ma ua faʻaalia ai le tele o tulaga lelei tulaga ese nai lo meaola endophytic masani.
E mafai e le Beauveria bassiana ma le Metarhizium anisopliae ona a'afia ai le tele o la'au eseese, e aofia ai ae le fa'atapula'aina i le saito, pi, araisa, pi, aniani, tamato, pama, vine, pateta ma le vavae.12O faʻamaʻi pipisi i le lotoifale poʻo le tino atoa e masani ona tupu i aʻa, ʻau, laulaau, ma aano i totonu o laʻau.11O fa'ama'i pipisi fa'apitoa e ala i togafitiga o fatu, fa'aogaina o laula'au, ma le fa'asūsūina o le eleele e mafai ona fa'aleleia atili ai le tuputupu a'e o la'au e ala i fa'ama'i pipisi endophytic e siama.13,14,15,16O le togafitia o fatu o fa'ato'aga i le Beauveria bassiana ma le Metarhizium anisopliae na manuia ai le fa'aosofia o fa'ama'i endophytic i a'ano o la'au ma fa'aleleia atili ai le tuputupu a'e o la'au e ala i le fa'ateleina o le maualuga o le 'au, umi o le a'a, mamafa fou o le a'a, ma le mamafa fou o le 'au.17,18,19Fa'asusuina o le eleele malauO le fa'asusuina o le Beauveria bassiana o auala fa'aoga e masani ona fa'aaogaina, lea e mafai ona fa'aleleia atili ai le tuputupu a'e o la'au sana.20
O le fa'amoemoega o lenei su'esu'ega o le iloiloina lea o aafiaga o le tuputupu a'e ma uiga o le nofoia o la'au sana e pei o le Beauveria bassiana ma le Metarhizium anisopliae ma o latou a'afiaga i le tuputupu a'e o la'au i faiga fa'a-hydrponic.
I se fa'ata'ita'iga e 35 aso, o togafitiga i siama o le Beauveria bassiana ma le Metarhizium anisopliae na fa'aleleia atili ai le tuputupu a'e o le sana. E pei ona fa'aalia i le Ata 1, o le aafiaga fa'aosofia o siama i totoga eseese o le sana na fa'alagolago i lo latou tulaga tuputupu a'e.
O le tuputupu aʻe o le laʻau sana i lalo o togafitiga eseese i le aluga o taimi. Mai le agavale i le taumatau, o laina lanu eseese e faʻatusalia ai laʻau sana i le vaega faʻatonutonu, le vaega na togafitia i le Beauveria bassiana, ma le vaega na togafitia i le Metarhizium anisopliae.
Sa suʻesuʻeina atili le faʻaputuina o aano o le sana e le *Beauveria bassiana* ma le *Metarhizium anisopliae* e ala i le faʻateleina o le PCR. O loʻo faʻaalia i le Laulau 5 na faʻaputuina e le *Beauveria bassiana* le 100% o aano uma o le sana i nofoaga taʻitasi e faʻataʻitaʻi ai (7–35 aso). O ni taunuuga faapena na matauina mo le *Metarhizium anisopliae* i aano o laulaau, ae o le faʻaputuina e lenei siama e leʻi tumau i taimi uma i le 100% i ogalaau ma laulaau o le sana.
E taua tele auala e tui ai mo le tuputupu aʻe o siama.28Parsa ma isi.29na maua ai e mafai e le *Beauveria bassiana* ona fa'atupuina la'au i le endophytically pe a fa'asusu pe fa'asūsūina, ae o le fa'atupuina o a'a e na'o le fa'asūsūina. I le sorghum, na lipotia mai e Tefera ma Vidal o le fa'atupuina o laulaau na fa'ateleina ai le saoasaoa o le fa'atupuina o le *Beauveria bassiana* i le ogalaau, ae o le fa'atupuina o fatu na fa'ateleina ai le saoasaoa o le fa'atupuina o a'a ma ogalaau. I lenei su'esu'ega, na matou fa'atupuina ai a'a i ni fungi se lua e ala i le fa'aopoopoina o se conidial suspension sa'o i le hydroponic system. O lenei metotia e mafai ona fa'aleleia atili ai le lelei o le fa'asalalauina o fungi, aua o le vai tafe e mafai ona fa'afaigofie ai le fe'avea'i o fungi conidia i a'a o sana. I le fa'aopoopoga i metotia fa'atupuina, o isi mea e pei o meaola ninii o le eleele, vevela, susu o le ea, mea'ai, tausaga ma ituaiga o la'au, tele o le fa'atupuina o le inokulasi, ma ituaiga o fungi e mafai ona a'afia ai le manuia o le fa'atupuina o aano eseese o la'au e fungi.28
E le gata i lea, o le faʻateleina o le PCR o fusi DNA faʻapitoa mo fungal o se metotia fou ma maaleale mo le iloa o fungal endophytes. Mo se faʻataʻitaʻiga, ina ua maeʻa ona faʻatoʻaga aano o laʻau i luga o ala faʻasalalau fungal filifilia, e maualalo le aofaʻi o le free detector receptor (FRR) na iloa mo le *Beauveria bassiana*, ae o le suʻesuʻega PCR na maua ai le 100% o le iloa. O le maualalo o le faitau aofaʻi o fungi endophytic i totonu o aano o laʻau poʻo le taofia o aano o laʻau e ono mafua ai le le manuia o le tuputupu aʻe o fungi i luga o ala faʻasalalau filifilia. E mafai ona faʻaogaina ma le faʻatuatuaina le faʻateleina o le PCR i le suʻesuʻeina o fungi endophytic.
Ua faʻaalia i suʻesuʻega ua mavae e mafai e nisi o siama iniseti endophytic ona avea o ni faʻapalaga faʻaolaola e ala i le faʻaleleia atili o le tuputupu aʻe o laʻau. Jaber et al. [16]lipotia mai o fatu saito na fa'asusu i le Beauveria bassiana mo le 14 aso e sili atu le maualuga o le 'au, umi o a'a, mamafa o a'a fou, ma le mamafa o le 'au nai lo la'au e le'i fa'asusuina. Russo et al.[30]na lipotia mai o le fa'asusuina o le sana i le Beauveria bassiana i laulaau na fa'ateleina ai le maualuga o le la'au, le numera o lau, ma le numera o pona muamua o le taliga.
I la matou suʻesuʻega, e lua ni siama entomopathogenic ua filifilia, o le Beauveria bassiana ma le Metarhizium anisopliae, na faʻalauteleina foʻi le tuputupu aʻe o le sana i totonu o se faiga totoina o laʻau hydroponic ma faʻatuina ai le faʻatulagaina o le tele o aano o fatu o laʻau sana, lea e faʻamoemoe e faʻaleleia atili ai le tuputupu aʻe i le lumanaʻi.
I se faatusatusaga, na maua e Moloignane ma isi e tusa lava pe 4 vaiaso talu ona uma ona faasūsūina le eleele, e leai ni eseesega taua i le maualuga o le laau, le aofaiga o aʻa, le aofaiga o laulaau, le mamafa fou, ma le mamafa mago i le va o vine na togafitia ma le togafitia i le *Beauveria bassiana*. E le o se mea e ofo ai lenei mea, aua o le gafatia endophytic o ituaiga fungal faapitoa e mafai ona fesoʻotaʻi vavalalata ma ituaiga laau talimalo, ituaiga laau, tulaga taumafa, ma faatosinaga o le siosiomaga. Na suʻesuʻeina e Tull ma Meying le aafiaga o le togafitiga o fatu *Beauveria bassiana* (GHA) i le tuputupu aʻe o le sana. Na latou maua ai o le *Beauveria bassiana* na galue o se faʻalauiloa tuputupu aʻe i le sana i lalo o tulaga e lava ai meaʻai, ma e leai se aafiaga faʻaosofia na matauina i lalo o tulaga e le lava ai meaʻai. O le mea lea, o le faiga o le tali atu o laau i aafiaga endophytic o fungi e le o manino ma e manaʻomia nisi suʻesuʻega.
Sa matou suʻesuʻeina aafiaga o siama entomopathogenic *Beauveria bassiana* ma le *Metarhizium anisopliae* o ni faʻalauiloa tuputupu aʻe i le sana. Peitaʻi, e le o manino pe o le faiga autū o le rhizosphere pe endophytic. Sa matou mataʻituina le faʻagasologa o le faitau aofaʻi o le *Beauveria bassiana* ma le *Metarhizium anisopliae* i vaifofo hydroponic ma aano o laʻau e faʻamalamalamaina ai a latou faiga o gaioiga. I le faʻaaogaina o iunite faʻatulagaina kolone (CFU) o se faʻailoga, na matou iloa ai o le tele o le *Beauveria bassiana* ma le *Metarhizium anisopliae* i le vaifofo hydroponic na vave ona faʻaitiitia. A maeʻa le vaiaso e tasi, o le aofaʻi o totoe o le *Metarhizium anisopliae* e itiiti ifo i le 10%, ma le *Beauveria bassiana* e itiiti ifo i le 1%. I le vaifofo sana hydroponic, na toetoe lava a mou atu siama uma e lua i le aso 28. O faʻataʻitaʻiga faʻatonutonu na faʻaalia ai o conidia o siama uma e lua na tumau pea le ola i le faiga hydroponic ina ua maeʻa le vaiaso e tasi. O lea la, o fungi endophytic, e aʻafia i le pipii o conidial, le iloaina o le talimalo, ma auala endogenous, o le mafuaʻaga autu lea o le faʻaitiitia tele o le tele o fungi i le hydroponic system. E le gata i lea, o le galuega faʻaleleia tuputupu aʻe o fungi e mafua ona o la latou galuega endophytic, ae le o le galuega rhizosphere.
O galuega fa'ale-tino e masani ona fesoota'i ma le tele o le faitau aofa'i. E na'o le fuaina o le aofa'i o fungi endophytic i totonu o a'ano o la'au e mafai ai ona tatou fa'atuina se sootaga i le va o le fa'aosofiaina o le tuputupu a'e o la'au ma le tele o le faitau aofa'i o fungi endophytic. O auala e fa'aosofia ai le tuputupu a'e o la'au i fegalegaleaiga a fungi ma la'au entomopathogenic e mana'omia ai nisi su'esu'ega. O fungi entomopathogenic e le gata ina i ai le gafatia tele mo le puleaina o manu fa'alafua fa'ale-tino ae e iai fo'i se sao taua i le fa'aosofiaina o le tuputupu a'e o la'au, ma tatala ai ni va'aiga fou i fegalegaleaiga fa'ale-siosiomaga i le va o la'au, manu fa'alafua, ma fungi entomopathogenic.
E ivasefulu tama'i sana e ola tutusa ma malolosi na filifilia fa'afuase'i mai vaega ta'itasi o lo'o fa'ata'ita'i. O le eleele e ola ai sa siomia ai a'a o tama'i sana ta'itasi sa fufuluina ma le fa'aeteete i le vai mama e 'aua ne'i fa'aleagaina ai a'a. O tama'i sana ua togafitia, lea e ola tutusa i vaega i luga ma lalo o le eleele, ona toe totoina lea i totonu o se faiga e ola ai sana e aunoa ma le fa'aaogaina o le hydroponic.
Sa iloiloina uma faʻamaumauga faʻataʻitaʻi e faʻaaoga ai le tasi-ala auʻiliʻiliga o le eseesega (ANOVA) i le IBM SPSS Statistics (lomiga 20.0), ma o le taua o eseesega i le va o togafitiga sa fuafuaina e faʻaaoga ai le suega HSD a Tukey (P ≤ 0.05).
Talu ai na faʻatauina le laʻau mai se kamupani faʻatau oloa ua faʻamaonia i le lotoifale, e leʻi manaʻomia se laisene. O le faʻaaogaina o laʻau poʻo laʻau i lenei suʻesuʻega e tausisia ai taʻiala faʻavaomalo, faʻaleatunuu, ma/poʻo faʻalapotopotoga talafeagai.
I le faaiuga, o fungi e lua e mafua mai i siama, o le *Beauveria bassiana* ma le *Metarhizium anisopliae*, sa i ai se sao lelei i le faalauiloaina o le tuputupu ae o le laau sana ina ua uma ona tui le rhizosphere i se faiga hydroponic. O nei fungi e lua sa mafai ona faatuina se kolone faatulagaina o totoga ma aano uma o le sana e ala i le faiga o aʻa i totonu o le vaiaso e tasi. O le malosi o le faitau aofaʻi o fungi i le vaifofo hydroponic ma le kolone o fungi i aano o le sana na faaalia ai, e faaopoopo atu i le galuega a le rhizosphere, o le galuega endophytic a fungi sa i ai se sao taua i le faalauiloaina o le tuputupu ae o laau na matauina. O amioga endophytic a fungi na faaalia ai nisi o uiga faapitoa o ituaiga. O le faateleina o fusi DNA faapitoa a fungi e faaaoga ai le PCR na faamaonia e sili atu ona maaleale nai lo metotia o le iloa o kolone e faaaoga ai ala o faasalalauga e filifili ai fungi. E mafai ona faaaoga lenei metotia e sili atu ona saʻo ai le siakiina o le kolone o fungi ma lo latou tufatufaina atu i aano o laau. E manaomia nisi suesuega e faamalamalama ai auala e tali atu ai laau ma manu faalafua i aafiaga endophytic o fungi (faamatalaga faaopoopo).
O faʻamaumauga na gaosia i le taimi o lenei suʻesuʻega e maua mai le tusitala pe a talafeagai le talosaga.
Taimi na lafoina ai: Ianuari-20-2026





