I se galuega faatino na muamua faia na su'eina ai fale gaosi mea'ai i le lotoifale mo namu i Taialani, na maua ai o suāuu taua (EOs) o le Cyperus rotundus, galangal ma le kinamoni e iai le malosi lelei e tete'e ai i namu fa'asaga i le Aedes aegypti. I se taumafaiga e fa'aitiitia ai le fa'aaogaina o mea masanivaila'au fa'amate inisetima fa'aleleia atili le puleaina o le faitau aofa'i o namu e tete'e i ai, o lenei su'esu'ega na fa'amoemoe e fa'ailoa ai le ono mafai ona galulue fa'atasi i le va o a'afiaga fa'amate o le ethylene oxide i tagata matutua ma le o'ona o le permethrin i namu Aedes aegypti, e aofia ai ituaiga e tete'e i le pyrethroid ma ituaiga e ma'ale'ale.
Ina ia iloilo le tuufaatasiga o vailaʻau ma le gaioiga fasioti o le EO na aumaia mai rhizomes o le C. rotundus ma le A. galanga ma le paʻu o le C. verum e faasaga i le ituaiga e vaivai le Muang Chiang Mai (MCM-S) ma le ituaiga e teteʻe i le Pang Mai Dang (PMD-R). ) Ae. Aedes aegypti matutua. Sa faia foi se suega bioassay matutua o le paluga EO-permethrin i nei ituaiga Aedes ina ia malamalama i lona gaioiga galulue faatasi.
O le fa'ailoaina o vaila'au e fa'aaoga ai le metotia au'ili'ili GC-MS na fa'aalia ai e 48 vaila'au na fa'ailoa mai mai vaega o le C. rotundus, A. galanga ma le C. verum, e 80.22%, 86.75% ma le 97.24% o vaega uma. O le Cyperene (14.04%), β-bisabolene (18.27%), ma le cinnamaldehyde (64.66%) o vaega autū ia o le suāu'u cyperus, suāu'u galangal, ma le suāu'u balsamic. I su'ega fa'atama'ia o manu matutua, o le C. rotundus, A. galanga ma le C. verum EVs na aoga i le fasiotia o le Ae. aegypti, MCM-S ma le PMD-R LD50 e 10.05 ma le 9.57 μg/mg fafine, 7.97 ma le 7.94 μg/mg fafine, ma le 3.30 ma le 3.22 μg/mg fafine. O le aoga o le MCM-S ma le PMD-R Ae i le fasiotia o tagata matutua. O le aegypti i nei EO sa latalata i le piperonyl butoxide (tau o le PBO, LD50 = 6.30 ma le 4.79 μg/mg fafine, i le faasologa), ae le o manino e pei o le permethrin (tau o le LD50 = 0.44 ma le 3.70 ng/mg fafine i le faasologa). Peitai, o suesuega o meaola na maua ai le galulue faatasi i le va o le EO ma le permethrin. O le galulue faatasi taua ma le permethrin e faasaga i ituaiga e lua o namu Aedes. Na matauina le Aedes aegypti i le EM o le C. rotundus ma le A. galanga. O le fa'aopoopoina o le suāuu o le C. rotundus ma le A. galanga na fa'aitiitia ai le taua o le LD50 o le permethrin i le MCM-S mai le 0.44 i le 0.07 ng/mg ma le 0.11 ng/mg i fafine, fa'atasi ai ma le taua o le synergy ratio (SR) o le 6.28 ma le 4.00. E le gata i lea, o le C. rotundus ma le A. galanga EOs na fa'aitiitia ai fo'i le taua o le LD50 o le permethrin i le PMD-R mai le 3.70 i le 0.42 ng/mg ma le 0.003 ng/mg i fafine, fa'atasi ai ma le taua o le SR o le 8.81 ma le 1233.33.
A'afiaga fa'atasi o le tu'ufa'atasiga o le EO-permethrin e fa'aleleia atili ai le oona o tagata matutua e fa'asaga i ituaiga e lua o namu Aedes. O le Aedes aegypti ua fa'aalia ai se matafaioi lelei mo le ethylene oxide o se fa'atasi i le fa'aleleia atili o le aoga e tete'e ai i namu, aemaise lava pe a le aoga pe le talafeagai vaila'au masani.
O le namu Aedes aegypti (Diptera: Culicidae) o le avefe’au autū lea o le fiva dengue ma isi fa’ama’i pipisi e pei o le fiva samasama, chikungunya ma le siama Zika, ma o se fa’amata’u tele ma tumau i tagata [1, 2]. . O le siama Dengue o le fiva toto sili ona ogaoga e a’afia ai tagata, e tusa ma le 5–100 miliona mataupu e tutupu i tausaga ta’itasi ma e silia ma le 2.5 piliona tagata i le lalolagi atoa o lo’o lamatia [3]. O le pepesi o lenei fa’ama’i pipisi e tu’uina atu ai se avega tele i tagata, faiga fa’alesoifua maloloina ma tamaoaiga o le tele o atunu’u i le teropika [1]. E tusa ai ma le Matagaluega o le Soifua Maloloina a Thailand, e 142,925 mataupu o le fiva dengue ma le 141 maliu na lipotia mai i le atunu’u atoa i le 2015, e sili atu ma le fa’atolu le aofa’i o mataupu ma maliu i le 2014 [4]. E ui i fa’amaoniga fa’asolopito, ua fa’aumatia pe fa’aitiitia tele le fiva dengue e le namu Aedes. Ina ua mae’a ona pulea le Aedes aegypti [5], na fa’ateleina tele le fua o fa’ama’i ma ua salalau le fa’ama’i i le lalolagi atoa, ona o le tele o tausaga o le fa’avevela o le lalolagi. O le fa'aumatia ma le puleaina o le Ae. Aedes aegypti e fai si faigata ona o se namu e feavea'i fa'aleaiga e fa'aipoipo, fafaga, malolo ma fofoa fuamoa i totonu ma fa'ata'amilo i nofoaga o tagata i le ao. E le gata i lea, o lenei namu e iai le gafatia e fetu'una'i ai i suiga o le siosiomaga po'o fa'alavelave e mafua mai i mea fa'alenatura (e pei o le lāmala) po'o faiga e pulea ai e tagata, ma e mafai ona toe fo'i i lona aofa'i muamua [6, 7]. Talu ai ona fa'ato'ā fa'amaonia talu ai nei tui puipui e fa'asaga i le fiva dengue ma e leai se togafitiga fa'apitoa mo le fiva dengue, o le puipuia ma le fa'aitiitia o le lamatiaga o le pipisi o le dengue e fa'alagolago atoa i le puleaina o namu e feavea'i ma le fa'aumatia o le fesoota'iga a tagata ma na namu.
Aemaise lava, o le faʻaaogaina o vailaʻau mo le puleaina o namu ua i ai nei se sao taua i le soifua maloloina lautele o se vaega taua o le pulega atoatoa o namu. O auala faʻakemikolo e sili ona lauiloa e aofia ai le faʻaaogaina o vailaʻau faʻamaʻi iniseti e maualalo le oona e aʻafia ai anufe namu (larvicides) ma namu matutua (adidocides). O le puleaina o anufe e ala i le faʻaitiitia o puna ma le faʻaaogaina masani o vailaʻau faʻamaʻi iniseti e pei o organophosphates ma mea e faʻatonutonu ai le tuputupu aʻe o iniseti e manatu e taua. Peitaʻi, o aʻafiaga leaga i le siosiomaga e fesoʻotaʻi ma vailaʻau faʻamaʻi iniseti faʻapitoa ma a latou tausiga e tele ai galuega ma faigata o loʻo tumau pea o se popolega tele [8, 9]. O le puleaina masani o namu, e pei o le puleaina o namu matutua, o loʻo tumau pea le auala sili ona aoga e pulea ai i taimi o faʻamaʻi pipisi ona e mafai ona vave faʻaumatia ai namu faʻamaʻi pipisi ma i se fua tele, faʻapea foʻi ma le faʻaitiitia o le ola ma le umi o le ola o tagata faʻamaʻi i le lotoifale [3]. , 10]. E fa vasega o vailaʻau faʻamaʻi iniseti: organochlorines (e taʻua o le DDT), organophosphates, carbamates, ma pyrethroids e fai ma faʻavae o polokalame pulea o namu, ma pyrethroids e manatu o le vasega sili ona manuia. E matua aoga tele i latou e faasaga i le tele o arthropods ma e maualalo le aoga. oona i mammals. I le taimi nei, o le tele o vailaau fa'asaina fa'apisinisi e fa'aaogaina ai vaila'au pyrethroid fa'apitoa, e tusa ma le 25% o le maketi o vaila'au fa'asaina i le lalolagi atoa [11, 12]. O le Permethrin ma le deltamethrin o vaila'au fa'asaina pyrethroid lautele ia ua fa'aaogaina i le lalolagi atoa mo le tele o tausaga e pulea ai le tele o meaola fa'asaina e taua i fa'ato'aga ma togafitiga fa'afoma'i [13, 14]. I le vaitau o le 1950, na filifilia ai le DDT o le vaila'au filifilia mo le polokalame fa'atonutonuina o namu a le atunu'u o Thailand mo le soifua maloloina lautele. I le mae'a ai o le fa'aaogaina lautele o le DDT i nofoaga e maua ai le malaria, na fa'aitiitia malie ai e Thailand le fa'aaogaina o le DDT i le va o le 1995 ma le 2000 ma suia i ni pyrethroid se lua: permethrin ma le deltamethrin [15, 16]. O nei vailaau fa'asaina pyrethroid na fa'alauiloa i le amataga o le vaitau o le 1990 e pulea ai le malaria ma le fiva dengue, e ala i togafitiga o upega moega ma le fa'aaogaina o puao vevela ma vaila'au fa'asaina e matua'i maualalo le o'ona [14, 17]. Peita’i, ua le toe aoga ona o le tete’e malosi i namu ma le le usitaia e le lautele ona o popolega i le soifua maloloina lautele ma le aafiaga o vaila’au fa’apitoa i le siosiomaga. O lenei mea e tula’i mai ai ni lu’itau tetele i le manuia o polokalame e pulea ai fa’ama’i fa’alafua [14, 18, 19]. Ina ia sili atu ona aoga le fuafuaga, e mana’omia ni auala talafeagai ma vave e tete’e atu ai. O faiga fa’atonutonu fautuaina e aofia ai le suiina o mea masani, fesuia’i o vaila’au o vasega eseese, fa’aopoopoina o mea e fesoasoani i le fa’aaogaina, ma le fa’afefiloi o vaila’au po’o le fa’aaogaina fa’atasi o vaila’au o vasega eseese [14, 20, 21]. O le mea lea, e mana’omia tele le sailia ma le atina’eina o se isi auala e fa’alelei ai le siosiomaga, faigofie ma aoga ma o lenei su’esu’ega e fa’amoemoe e fa’afetaia’ia lenei mana’oga.
O vaila'au fa'asaina e maua mai i le natura, aemaise lava i latou e fa'avae i vaega o la'au, ua fa'aalia ai le gafatia i le iloiloga o isi auala e pulea ai namu i le taimi nei ma le lumana'i [22, 23, 24]. O le tele o su'esu'ega ua fa'aalia ai e mafai ona pulea mea taua e feavea'i ai namu e ala i le fa'aaogaina o oloa mai la'au, aemaise lava suāu'u taua (EOs), o ni vaila'au fasioti tagata matutua. O meatotino fa'asaina tagata matutua e fa'asaga i nisi o ituaiga namu taua ua maua i le tele o suāu'u fuala'au e pei o le seleri, kumini, zedoaria, anise, pepa paipa, thyme, Schinus terebinthifolia, Cymbopogon citratus, Cymbopogon schoenanthus, Cymbopogon giganteus, Chenopodium ambrosioides, Cochlospermum planchonii, Eucalyptus ter eticornis. , Eucalyptus citriodora, Cananga odorata ma Petroselinum Criscum [25,26,27,28,29,30]. O le ethylene oxide ua fa'aaogaina nei e le gata na'o ia, ae fa'apea fo'i i le tu'ufa'atasia ma mea mai la'au ua fa'a'ese'esea pe vaila'au fa'asaina ua iai nei, ma maua ai le tele o tikeri o le oona. O le tu'ufa'atasiga o vaila'au fa'asaina iniseti masani e pei o organophosphates, carbamates ma pyrethroids fa'atasi ai ma le ethylene oxide/mea e maua mai i la'au e galulue fa'atasi pe feteenai fo'i i o latou a'afiaga oona ma ua fa'aalia ai le aoga e fa'asaga i fa'ama'i ma manu fa'alafua [31,32,33,34,35]. Peita'i, o le tele o su'esu'ega i a'afiaga oona fa'atasi o tu'ufa'atasiga o phytochemicals ma pe leai fo'i o vaila'au fa'apitoa na faia i luga o fa'ato'aga fa'ato'aga ma manu fa'alafua nai lo namu taua fa'afoma'i. E le gata i lea, o le tele o galuega i luga o a'afiaga fa'atasi o tu'ufa'atasiga o vaila'au fa'asaina iniseti fa'apitoa ma la'au fa'asaga i namu e taula'i i le a'afiaga e fa'amate ai anufe.
I se suʻesuʻega na faia muamua e tusitala o se vaega o se galuega faatino o suʻesuʻega o loʻo faʻaauau pea e suʻesuʻeina ai vailaʻau faʻamataʻu mai laʻau taumafa moni i Taialani, o ethylene oxides mai Cyperus rotundus, galangal ma le kinamoni na maua ai le malosi e faʻasaga i Aedes matutua, Aikupito [36]. O le mea lea, o lenei suʻesuʻega na faʻamoemoe e iloilo le aoga o EOs na vavaeʻeseina mai nei laʻau faʻafomaʻi e faʻasaga i namu Aedes. aegypti, e aofia ai ituaiga e teteʻe i pyrethroid ma e maaleale. O le aʻafiaga faʻatasi o faʻafefiloi binary o le ethylene oxide ma pyrethroids faʻapitoa ma le aoga lelei i tagata matutua ua uma ona suʻesuʻeina e faʻaitiitia ai le faʻaaogaina o vailaʻau faʻasaina masani ma faʻateleina le teteʻe atu i namu e feaveaʻi, aemaise lava faʻasaga i Aedes. Aedes aegypti. O lenei tusiga o loʻo lipotia mai ai le faʻamatalaga faʻakemikolo o suāuu taua aoga ma lo latou gafatia e faʻaleleia atili ai le oona o le permethrin faʻapitoa e faʻasaga i namu Aedes. aegypti i ituaiga e maaleale i pyrethroid (MCM-S) ma ituaiga e teteʻe (PMD-R).
O Rhizomes o le C. rotundus ma le A. galanga ma le pa'u o le C. verum (Ata 1) na fa'aaogaina mo le fa'a'esea o le suāuu taua na fa'atauina mai i le au sapalai o vaila'au fa'a-la'au i le Itumalo o Chiang Mai, Thailand. O le fa'amaoniga fa'asaienisi o nei la'au na ausia e ala i feutagaiga ma Mr. James Franklin Maxwell, o le Herbarium Botanist, Matagaluega o Biology, Kolisi o Saienisi, Iunivesite o Chiang Mai (CMU), Itumalo o Chiang Mai, Thailand, ma le saienitisi o Wannari Charoensap; i le Matagaluega o Fale Talavai, Kolisi o Fale Talavai, Iunivesite o Carnegie Mellon, o lo'o teuina ai fa'ata'ita'iga o Ms. Voucher o la'au ta'itasi i le Matagaluega o Parasitology i le A'oga Faafoma'i a le Iunivesite o Carnegie Mellon mo le fa'aaogaina i le lumana'i.
Sa fa'amago ta'itasi fa'ata'ita'iga o la'au i le paolo mo le 3–5 aso i se avanoa matala e iai le ea e fa'agaoioi ai ma le vevela o le siosiomaga e tusa ma le 30 ± 5 °C e aveese ai le susu a'o le'i fa'a'esea ai suāuu taua masani (EOs). E 250 kalama o la'au mago ta'itasi sa oloina fa'amekanika i se pauta mafiafia ma fa'aaoga e vavae'ese ai suāuu taua (EOs) e ala i le fa'amamāina i le ausa. O le masini fa'amamā e aofia ai se 'au fa'avevela eletise, se fagu lapotopoto e 3000 mL le pito i lalo, se koluma fa'amamā, se masini fa'aputu, ma se masini Cool ace (Eyela Cool Ace CA-1112 CE, Tokyo Rikakikai Co. Ltd., Tokyo, Iapani). Fa'aopopo le 1600 ml vai fa'amamā ma le 10-15 tioata i le fagu ona fa'avevela lea i le tusa ma le 100°C e fa'aaoga ai se masini fa'avevela eletise mo le itiiti ifo i le 3 itula se'ia mae'a le fa'amamāina ma leai se isi EO e gaosia. Sa vavae’eseina le vaega EO mai le vaega vai e fa’aaoga ai se fa’aputuga vavae’ese, fa’amago i luga o le sodium sulfate (Na2SO4) e leai se vai ma teuina i totonu o se fagu enaena ua fa’amaufa’ailogaina i le 4°C se’ia o’o ina su’esu’eina le tuufaatasiga o vaila’au ma le gaioiga a le tagata matua.
Sa faia fa'atasi le fa'asologa fa'akemikolo o suāuu taua ma le su'ega o le bio mo le vaila'au matua. Sa faia le su'esu'ega lelei e fa'aaoga ai le faiga GC-MS e aofia ai le Hewlett-Packard (Wilmington, CA, ISA) 7890A gas chromatograph ua fa'apipi'iina i se masini e iloa ai le tele o mea e maua mai le quadrupole (Agilent Technologies, Wilmington, CA, ISA) ma le MSD 5975C (EI). (Agilent Technologies).
Koluma fa'a-chromatographic – DB-5MS (30 m × ID 0.25 mm × mafiafia o le ata tifaga 0.25 µm). O le aofa'i o le taimi e fa'atino ai le GC-MS e 20 minute. O tulaga o su'esu'ega o le vevela o le injector ma le laina fa'aliliu e 250 ma le 280 °C, i le fa'asologa; ua setiina le vevela o le ogaumu e fa'ateleina mai le 50°C i le 250°C i le fua faatatau o le 10°C/min, o le kesi feavea'i o le helium; fua faatatau o le tafe 1.0 ml/min; o le voluma o le tui e 0.2 µL (1/10% i le voluma i le CH2Cl2, fua fa'atatau vaeluaina 100:1); O se faiga fa'a-ionization eletise ma le malosiaga fa'a-ionization o le 70 eV e fa'aaogaina mo le iloa o le GC-MS. O le vaega e maua ai e 50–550 atomic mass units (amu) ma o le saoasaoa o le scanning e 2.91 scans i le sekone. O pasene fa'atatau o vaega e fa'aalia o ni pasene e fa'atulagaina e le tumutumuga o le eria. O le fa'ailoaina o mea e aofia ai le EO e fa'avae i luga o latou fa'asino o le taofiga (RI). Na fuafuaina le RI e fa'aaoga ai le fua fa'atatau a Van den Dool ma Kratz [37] mo le fa'asologa o n-alkanes (C8-C40) ma fa'atusatusa i fa'asino o le taofiga mai tusitusiga [38] ma fa'amaumauga a le faletusi (NIST 2008 ma Wiley 8NO8). O le fa'ailoaina o mea e aofia ai, e pei o le fausaga ma le fua fa'atatau o le molecular, na fa'amaonia e ala i le fa'atusatusaina ma fa'ata'ita'iga moni o lo'o maua.
O tulaga fa'ata'ita'i mo le permethrin fa'apitoa ma le piperonyl butoxide (PBO, positive control in synergy studies) na fa'atauina mai Sigma-Aldrich (St. Louis, MO, ISA). O pusa su'ega mo tagata matutua a le Fa'alapotopotoga o le Soifua Maloloina o le Lalolagi (WHO) ma fua fa'atatau o pepa fa'ama'i permethrin (0.75%) na fa'atauina fa'apisinisi mai le Nofoaga Autu mo le Puleaina o Vector a le WHO i Penang, Malaysia. O isi vaila'au uma ma mea fa'aaoga na fa'aaogaina sa i ai le tulaga fa'ata'ita'i ma na fa'atauina mai fa'alapotopotoga i le lotoifale i le Itumalo o Chiang Mai, Thailand.
O namu na faʻaaogaina e fai ma meaola faʻataʻitaʻi i le suʻega bioassay matutua o namu Aedes aegypti na feoaʻi saʻoloto mai le fale suʻesuʻe, e aofia ai le ituaiga Muang Chiang Mai (MCM-S) e vaivai ma le ituaiga Pang Mai Dang e teteʻe (PMD-R). O le ituaiga MCM-S na maua mai faʻataʻitaʻiga i le lotoifale na aoina i le eria o Muang Chiang Mai, Itumalo o Chiang Mai, Taialani, ma ua tausia i le potu suʻesuʻega o le entomology a le Matagaluega o Parasitology, Aʻoga Faafomaʻi a le CMU, talu mai le 1995 [39]. O le ituaiga PMD-R, lea na maua e teteʻe i le permethrin, na vavaeʻese mai namu na aoina muamua mai Ban Pang Mai Dang, Itumalo o Mae Tang, Itumalo o Chiang Mai, Taialani, ma ua tausia i le inisitituti lava lea talu mai le 1997 [40]. O ituaiga PMD-R na totoina i lalo o le mamafa filifilia e faatumauina ai le maualuga o le teteʻe e ala i le faʻaalia faʻafuaseʻi i le 0.75% permethrin e faʻaaoga ai le pusa suʻesuʻe a le WHO ma nisi o suiga [41]. O ituaiga taʻitasi o le Ae. Sa fa'ato'aina ta'itasi Aedes aegypti i totonu o se fale su'esu'e e leai ni siama i le 25 ± 2 °C ma le 80 ± 10% le susū o le ea ma le 14:10 itula le malamalama/pogisa o le malamalama. E tusa ma le 200 anufe na teuina i totonu o fata palasitika (33 cm le umi, 28 cm le lautele ma le 9 cm le maualuga) na fa'atumuina i le vai paipa i le mafiafia o le 150–200 anufe i le fata ma fafaga fa'alua i le aso i pisiketi maile ua fa'amama. Sa tausia anufe matutua i totonu o pa susu ma fafaga pea i le 10% o le vai sucrose ma le 10% o le vai suau'u multivitamin. E masani ona mitiia e namu fafine le toto e fofoa ai fuamoa. O namu fafine e lua i le lima aso le matutua e le'i fafaga i le toto e mafai ona fa'aaogaina pea i su'ega fa'apitoa o meaola a tagata matutua.
Sa faia se su'esu'ega o le fua o le oti i le EO i namu fafine matutua Aedes, aegypti, MCM-S ma le PMD-R e fa'aaoga ai se metotia fa'apitoa ua suia e tusa ai ma le fa'atulagaga masani a le WHO mo su'ega o le vaivai [42]. O le EO mai la'au ta'itasi sa fa'afefiloi fa'asolosolo i se vaila'au talafeagai (e pei o le ethanol po'o le acetone) e maua ai se fa'asologa fa'asolosolo o le 4-6 fa'aputuga. A mae'a le fa'agase i le carbon dioxide (CO2), sa fuaina ta'itasi namu. Ona taofia lea o namu ua fa'agase e aunoa ma se minoi i luga o se pepa faamama mago i luga o se ipu malulu fa'apitoa i lalo o se stereomicroscope e puipuia ai le toe fa'agaoioia i le taimi o le fa'agasologa. Mo togafitiga ta'itasi, sa fa'aoga le 0.1 μl o le vaila'au EO i le pito i luga o le pronotum o le fafine e fa'aaoga ai se Hamilton handheld microdispenser (700 Series Microliter™, Hamilton Company, Reno, NV, ISA). E to'aluasefululima fafine na togafitia i vaila'au ta'itasi, ma le oti e amata mai le 10% i le 95% mo le itiiti ifo ma le 4 fa'aputuga eseese. O namu na togafitia i le vaila'au sa avea ma pulea. Ina ia puipuia le faʻaleagaina o faʻataʻitaʻiga o suʻega, sui le pepa faamama i se pepa faamama fou mo EO taʻitasi na tofotofoina. O fua faʻatatau na faʻaaogaina i nei suʻega bio e faʻaalia i le micrograms o le EO i le miligram o le mamafa o le tino o le fafine ola. O le gaioiga a le PBO matua na iloiloina foi i se auala tutusa ma le EO, faatasi ai ma le PBO na faʻaaogaina o se pulea lelei i faʻataʻitaʻiga faʻatasi. O namu na togafitia i vaega uma na tuʻuina i totonu o ipu palasitika ma tuʻuina atu i ai le 10% sucrose faʻaopoopo i ai le 10% multivitamin syrup. O suʻega bio uma na faia i le 25 ± 2 °C ma le 80 ± 10% o le susu faʻatatau ma toe faia faʻafa ma pulega. O le oti i le taimi o le 24-itula o le tausiga na siakiina ma faʻamaonia e le leai o se tali atu a le namu i le faʻaosofia faʻaletino ona faʻamaumauina lea e faʻavae i luga o le averesi o faʻataʻitaʻiga e fa. O togafitiga faʻataʻitaʻi na toe faia faʻafa mo faʻataʻitaʻiga taʻitasi e faʻaaoga ai vaega eseese o namu. O taunuuga na aoteleina ma faʻaaoga e fuafua ai le pasene o le fua faatatau o le oti, lea na faʻaaoga e fuafua ai le fua faatatau o le oti i le 24-itula e ala i le suʻesuʻega probit.
O le aafiaga fa'a-anti-allergic o le EO ma le permethrin na iloiloina e fa'aaoga ai se faiga fa'atino o le su'ega oona i le lotoifale [42] e pei ona fa'amatalaina muamua. Fa'aaoga le acetone po'o le ethanol e fai ma vaila'au e saunia ai le permethrin i le maualuga mana'omia, fa'apea fo'i ma se fa'afefiloi binary o le EO ma le permethrin (EO-permethrin: permethrin ua palu fa'atasi ma le EO i le maualuga LD25). O pusa su'ega (permethrin ma le EO-permethrin) na iloiloina fa'asaga i ituaiga MCM-S ma PMD-R o le Ae. Aedes aegypti. Na tu'uina atu i namu fafine ta'itasi e 25 ni tui e fa o le permethrin e fa'ata'ita'i ai lona aoga i le fasiotia o tagata matutua, ma toe faia fa'afa togafitiga ta'itasi. Ina ia iloa ai sui tauva o le EO synergists, na tu'uina atu i namu fafine ta'itasi e 25 ni tui e 4 i le 6, ma toe faia fa'afa fa ... O fua fa'atatau na fa'aaogaina i nei su'ega fa'apitoa o lo'o fa'aalia i nanograms o le fa'ata'ita'iga su'ega i le miligrama o le mamafa o le tino o fafine ola. E fa iloiloga fa'ata'ita'i mo ituaiga namu ta'itasi na faia i vaega ta'itasi na tausia, ma o fa'amaumauga o le oti na tu'ufa'atasia ma au'ili'iliina e fa'aaoga ai le Probit e fuafua ai se fua fa'atatau oti i le 24 itula.
Sa fetu'una'i le fua faatatau o le oti e fa'aaoga ai le fua fa'atatau a Abbott [43]. O fa'amaumauga ua fetu'una'i sa iloiloina e ala i le su'esu'ega fa'asolosolo a Probit e fa'aaoga ai le polokalame fa'amaumauga komepiuta SPSS (lomiga 19.0). O tau oti o le 25%, 50%, 90%, 95% ma le 99% (LD25, LD50, LD90, LD95 ma le LD99, i le fa'asologa) sa fuafuaina e fa'aaoga ai le 95% o vaeluaga o le talitonuga (95% CI). O fua o le taua ma eseesega i le va o fa'ata'ita'iga o su'ega sa iloiloina e fa'aaoga ai le su'ega chi-square po'o le su'ega Mann-Whitney U i totonu o su'ega fa'aola ta'itasi. O taunu'uga sa manatu o ni mea taua fa'amau'a i le P< 0.05. O le fua fa'atatau o le tete'e (RR) e fa'atatauina i le tulaga LD50 e fa'aaoga ai le fua fa'atatau lenei [12]:
O le RR > 1 e faʻaalia ai le teteʻe, ma o le RR ≤ 1 e faʻaalia ai le maaleale. O le tau o le synergy ratio (SR) o sui tauva synergist taʻitasi e faʻatatauina e pei ona taua i lalo [34, 35, 44]:
O lenei mea e vaevaeina ai taunuuga i ni vaega se tolu: o le tau SR e 1±0.05 e manatu e leai se aafiaga manino, o le tau SR e >1.05 e manatu e iai se aafiaga galulue faatasi, ma o le tau SR o le A suāuu vai samasama vaivai e mafai ona maua e ala i le fa'amamāina o le ausa o rhizomes o le C. rotundus ma le A. galanga ma le pa'u o le C. verum. O fua na fuafuaina i luga o le mamafa mago e 0.15%, 0.27% (w/w), ma le 0.54% (v/v). w) i le faasologa (Laulau 1). O le su'esu'ega GC-MS o le tuufaatasiga vaila'au o suāuu o le C. rotundus, A. galanga ma le C. verum na fa'aalia ai le iai o le 19, 17 ma le 21 fa'aputuga, lea e aofia ai le 80.22, 86.75 ma le 97.24% o vaega uma, i le faasologa (Laulau 2). O vaila'au o le suāuu o le C. lucidum rhizome e aofia ai le cyperonene (14.04%), sosoo ai ma le carralene (9.57%), α-capsellan (7.97%), ma le α-capsellan (7.53%). O le vaega autū o le suāuu o le galangal rhizome o le β-bisabolene (18.27%), sosoo ai ma le α-bergamotene (16.28%), 1,8-cineole (10.17%) ma le piperonol (10.09%). A'o le cinnamaldehyde (64.66%) na fa'ailoaina o le vaega autū o le suāuu o le pa'u o le C. verum, o le cinnamic acetate (6.61%), α-copaene (5.83%) ma le 3-phenylpropionaldehyde (4.09%) na manatu o ni vaega laiti. O fausaga fa'akemikolo o le cyperne, β-bisabolene ma le cinnamaldehyde o vaila'au autū ia o le C. rotundus, A. galanga ma le C. verum, e pei ona fa'aalia i le Ata 2.
O taunuuga mai OO e tolu na iloiloina ai gaioiga a tagata matutua e faasaga i namu Aedes. o namu aegypti o loʻo faʻaalia i le Laulau 3. Na maua o EO uma e iai ni aafiaga matautia i namu MCM-S Aedes i ituaiga ma fua eseese. Aedes aegypti. O le EO sili ona aoga o le C. verum, sosoo ai ma le A. galanga ma le C. rotundus faatasi ai ma tau LD50 o le 3.30, 7.97 ma le 10.05 μg/mg MCM-S fafine, e maualuga teisi atu nai lo le 3.22 (U = 1), Z = -0.775, P = 0.667), 7.94 (U = 2, Z = 0, P = 1) ma le 9.57 (U = 0, Z = -1.549, P = 0.333) μg/mg PMD -R i fafine. E tutusa lea ma le aafiaga o le PBO i tagata matutua e sili atu teisi le maualuga i le PMD-R nai lo le ituaiga MSM-S, faatasi ai ma le LD50 o le 4.79 ma le 6.30 μg/mg fafine, i le faasologa (U = 0, Z = -2.021, P = 0.057). ). E mafai ona fuafuaina o le LD50 o le C. verum, A. galanga, C. rotundus ma le PBO e faasaga i le PMD-R e tusa ma le 0.98, 0.99, 0.95 ma le 0.76 taimi e maualalo ifo nai lo le MCM-S. O lea la, o loʻo faʻaalia ai o le vaivai i le PBO ma le EO e tutusa lava i le va o ituaiga Aedes e lua. E ui lava ina sili atu le vaivai o le PMD-R nai lo le MCM-S, ae le taua le maaleale o le Aedes aegypti. I se faatusatusaga, o ituaiga Aedes e lua e matua eseese lava i lo latou maaleale i le permethrin. aegypti (Laulau 4). Na faʻaalia e le PMD-R le teteʻe tele i le permethrin (tau o le LD50 = 0.44 ng/mg i fafine) faʻatasi ai ma le tau maualuga o le LD50 o le 3.70 pe a faʻatusatusa i le MCM-S (tau o le LD50 = 0.44 ng/mg i fafine) ng/mg i fafine (U = 0, Z = -2.309, P = 0.029). E ui o le PMD-R e itiiti sona maaleale i le permethrin nai lo le MCM-S, o lona maaleale i le PBO ma le C. verum, A. galanga, ma le C. rotundus oils e maualuga teisi atu nai lo le MCM-S.
E pei ona matauina i le su'esu'ega o le bioassay o tagata matutua o le tu'ufa'atasiga o le EO-permethrin, o fa'afefiloi binary o le permethrin ma le EO (LD25) na fa'aalia ai le galulue fa'atasi (tau SR > 1.05) pe leai fo'i se a'afiaga (tau SR = 1 ± 0.05). A'afiaga faigata mo tagata matutua o le fa'afefiloi o le EO-permethrin i namu albino fa'ata'ita'i. O ituaiga Aedes aegypti MCM-S ma PMD-R o lo'o fa'aalia i le Laulau 4 ma le Ata 3. O le fa'aopoopoina o le suāuu C. verum na maua e fa'aitiitia teisi ai le LD50 o le permethrin e fa'asaga i le MCM-S ma fa'ateleina teisi ai le LD50 e fa'asaga i le PMD-R i le 0.44–0 .42 ng/mg i fafine ma mai le 3.70 i le 3.85 ng/mg i fafine. I se faatusatusaga, o le faaopoopoina o le suauu o le C. rotundus ma le A. galanga na faaitiitia ai le LD50 o le permethrin i luga o le MCM-S mai le 0.44 i le 0.07 (U = 0, Z = -2.309, P = 0.029) ma i le 0.11 (U = 0). , Z) = -2.309, P = 0.029) ng/mg fafine. E faavae i luga o tau o le LD50 o le MCM-S, o tau o le SR o le paluga EO-permethrin ina ua maeʻa ona faaopoopoina le suauu o le C. rotundus ma le A. galanga e 6.28 ma le 4.00, i le faasologa. O le mea lea, o le LD50 o le permethrin e faʻasaga i le PMD-R na matuā faʻaitiitia mai le 3.70 i le 0.42 (U = 0, Z = -2.309, P = 0.029) ma i le 0.003 faʻatasi ai ma le faʻaopoopoga o le suāuu o le C. rotundus ma le A. galanga (U = 0). , Z = -2.337, P = 0.029) ng/mg fafine. O le tau SR o le permethrin faʻatasi ma le C. rotundus e faʻasaga i le PMD-R e 8.81, ae o le tau SR o le paluga o le galangal-permethrin e 1233.33. E fa'atusatusa i le MCM-S, o le tau o le LD50 o le PBO fa'atonutonu lelei na fa'aitiitia mai le 0.44 i le 0.26 ng/mg (fafine) ma mai le 3.70 ng/mg (fafine) i le 0.65 ng/mg (U = 0, Z = -2.309, P = 0.029) ma le PMD-R (U = 0, Z = -2.309, P = 0.029). O tau o le SR o le paluga PBO-permethrin mo ituaiga MCM-S ma le PMD-R e 1.69 ma le 5.69, i le fa'asologa. O nei taunu'uga e fa'aalia ai o le suāuu o le C. rotundus ma le A. galanga ma le PBO e fa'ateleina ai le oona o le permethrin i se tulaga sili atu nai lo le suāuu o le C. verum mo ituaiga MCM-S ma le PMD-R.
Gaoioiga a tagata matutua (LD50) o le EO, PBO, permethrin (PE) ma a latou tu'ufa'atasiga e fa'asaga i ituaiga namu Aedes e ma'ale'ale i le pyrethroid (MCM-S) ma tete'e (PMD-R). Aedes aegypti
[45]. O pyrethroids fa'apitoa e fa'aaogaina i le lalolagi atoa e pulea ai toetoe lava o arthropods uma e taua i fa'ato'aga ma fa'afoma'i. Peita'i, ona o taunuuga leaga o le fa'aaogaina o vaila'au fa'asaina iniseti fa'apitoa, aemaise lava i le tulaga o le atina'eina ma le tete'e lautele o namu, fa'apea fo'i ma le a'afiaga i le soifua maloloina ma le siosiomaga i se taimi umi, ua i ai nei se mana'oga fa'anatinati e fa'aitiitia ai le fa'aaogaina o vaila'au fa'asaina iniseti fa'apitoa masani ma atia'e ni isi auala [35, 46, 47]. I le fa'aopoopoga i le puipuia o le siosiomaga ma le soifua maloloina o tagata, o fa'amanuiaga o vaila'au fa'asaina iniseti fa'ato'aga e aofia ai le maualuga o le filifiliga, maua i le lalolagi atoa, ma le faigofie o le gaosiga ma le fa'aaogaina, ma avea ai ma mea e sili atu ona tosina atu ai mo le puleaina o namu [32,48, 49]. O lenei su'esu'ega, e fa'aopoopo i le fa'amalamalamaina o uiga fa'akemikolo o suāu'u taua aoga e ala i le au'ili'iliga GC-MS, na iloiloina ai fo'i le malosi o suāu'u taua matutua ma lo latou gafatia e fa'aleleia atili ai le o'ona o le permethrin fa'apitoa. aegypti i ituaiga pyrethroid-sensitive (MCM-S) ma ituaiga tete'e (PMD-R).
O le fa'ailogaina o le GC-MS na fa'aalia ai o le cypern (14.04%), β-bisabolene (18.27%) ma le cinnamaldehyde (64.66%) o vaega autū ia o le C. rotundus, A. galanga ma le C. verum oils. O nei vaila'au ua fa'aalia ai le tele o gaioiga fa'aola. Na lipotia mai e Ahn et al. [50] o le 6-acetoxycyperene, na vavae'ese mai le rhizome o le C. rotundus, e galue o se vaila'au e tete'e i le tumo ma e mafai ona fa'aosofia ai le apoptosis e fa'alagolago i le caspase i sela o le kanesa o le ovarian. O le β-Bisabolene, na aveese mai le suāu'u taua o le la'au myrrh, e fa'aalia ai le cytotoxicity fa'apitoa e fa'asaga i sela o le kanesa o le susu o tagata ma isumu i totonu o le vitro ma totonu o le vivo [51]. O le Cinnamaldehyde, e maua mai i mea fa'alenatura pe na faia i totonu o le fale su'esu'e, ua lipotia mai e iai a latou gaioiga e fa'amate ai iniseti, fa'amate ai siama, fa'amate ai siama, fa'amate ai fulafula, fa'amate ai le puipuiga o le tino, fa'amate ai le kanesa, ma fa'amate ai le angiogenic [52].
O taunuuga o le su'esu'ega o le gaioiga a tagata matutua e fa'alagolago i le fua fa'atatau na fa'aalia ai le gafatia lelei o EO na su'eina ma fa'aalia ai o ituaiga namu Aedes MCM-S ma le PMD-R e tutusa le vaivai i le EO ma le PBO. Aedes aegypti. O se fa'atusatusaga o le aoga o le EO ma le permethrin na fa'aalia ai o le mea mulimuli e iai sona aafiaga malosi i le ma'i: o tau o le LD50 e 0.44 ma le 3.70 ng/mg i fafine mo ituaiga MCM-S ma le PMD-R, i le fa'asologa. O nei fa'ai'uga e lagolagoina e le tele o su'esu'ega o lo'o fa'aalia ai o vaila'au fa'asaina e tutupu fa'alenatura, aemaise lava oloa e maua mai la'au, e masani ona itiiti le aoga nai lo mea fa'apitoa [31, 34, 35, 53, 54]. Atonu e mafua ona o le mea muamua o se tu'ufa'atasiga faigata o mea aoga po'o mea e le aoga, ae o le mea mulimuli o se mea e tasi e fa'amamaina. Peita'i, o le eseesega ma le faigata o mea aoga fa'alenatura ma auala eseese o gaioiga e mafai ona fa'aleleia atili ai le gaioiga fa'alenatura pe fa'alavelaveina ai le atina'eina o le tete'e i tagata talimalo [55, 56, 57]. E toatele saienitisi ua lipotia mai le malosi e tetee atu ai i namu o le C. verum, A. galanga ma le C. rotundus ma a latou vaega e pei o le β-bisabolene, cinnamaldehyde ma le 1,8-cineole [22, 36, 58, 59, 60,61, 62,63 ,64]. Peitai, o se iloiloga o tusitusiga na faaalia ai e leai ni lipoti muamua o lona aafiaga faatasi ma le permethrin po o isi vailaau iniseti fa'apitoa e faasaga i namu Aedes. Aedes aegypti.
I lenei suʻesuʻega, na matauina ai ni eseesega taua i le vaivai o le permethrin i le va o ituaiga Aedes e lua. Aedes aegypti. E maaleale le MCM-S i le permethrin, ae o le PMD-R e itiiti ifo lona maaleale i ai, faatasi ai ma le fua faatatau o le teteʻe atu i le 8.41. Pe a faatusatusa i le maaleale o le MCM-S, e itiiti ifo le maaleale o le PMD-R i le permethrin ae sili atu lona maaleale i le EO, ma avea ai ma faavae mo nisi suʻesuʻega e faʻatatau i le faʻateleina o le aoga o le permethrin e ala i le tuʻufaʻatasia ma le EO. O se suʻega faʻavae i luga o le tuʻufaʻatasiga faʻatasi mo aafiaga o tagata matutua na faʻaalia ai o le faʻafefiloi o le EO ma le permethrin na faʻaitiitia pe faʻateleina ai le oti o tagata matutua Aedes. Aedes aegypti. O le faʻaopoopoina o le suāuu C. verum na faʻaitiitia teisi ai le LD50 o le permethrin e faʻasaga i le MCM-S ae na faʻateleina teisi ai le LD50 e faʻasaga i le PMD-R ma tau SR o le 1.05 ma le 0.96, i le faasologa. O lenei mea e faʻaalia ai e leai se aafiaga faʻatasi poʻo se aafiaga feteenai o le suāuu C. verum i le permethrin ina ua faia suʻega i le MCM-S ma le PMD-R. I se faʻatusatusaga, o suāuu C. rotundus ma le A. galanga na faʻaalia ai se aafiaga faʻatasi taua e ala i le faʻaitiitia tele o tau LD50 o le permethrin i le MCM-S poʻo le PMD-R. Ina ua faʻafefiloi le permethrin ma le EO o le C. rotundus ma le A. galanga, o tau SR o le paluga EO-permethrin mo le MCM-S e 6.28 ma le 4.00, i le faʻasologa. E le gata i lea, ina ua iloiloina le permethrin e faʻasaga i le PMD-R faʻatasi ai ma le C. rotundus (SR = 8.81) poʻo le A. galanga (SR = 1233.33), na matua faʻateleina tau SR. E taua le maitauina o le C. rotundus ma le A. galanga na faʻateleina ai le oona o le permethrin e faʻasaga i le PMD-R Ae. aegypti. I se tulaga tutusa, na maua ai le PBO e faʻateleina ai le oona o le permethrin i le SR taua o le 1.69 ma le 5.69 mo ituaiga MCM-S ma le PMD-R, i le faasologa lava lea. Talu ai o le C. rotundus ma le A. galanga sa i ai le SR taua aupito maualuga, sa manatu i laʻua o ni vailaʻau sili ona lelei e faʻamalosia ai le oona o le permethrin i le MCM-S ma le PMD-R, i le faasologa lava lea.
O suʻesuʻega ua mavae na lipotia mai ai le aafiaga faʻatasi o tuʻufaʻatasiga o vailaʻau faʻasaina iniseti ma mea e maua mai laʻau e faʻasaga i ituaiga eseese o namu. O se suʻega faʻamaʻi larvicidal faʻasaga i le Anopheles Stephensi na suʻesuʻeina e Kalayanasundaram ma Das [65] na faʻaalia ai o le fenthion, o se organophosphate lautele-spectrum, sa fesoʻotaʻi ma le Cleodendron inerme, Pedalium murax ma le Parthenium hysterophorus. Na matauina le galulue faʻatasi taua i le va o mea e maua mai ai ma se aafiaga faʻatasi (SF) o le 1.31., 1.38, 1.40, 1.48, 1.61 ma le 2.23, i le faasologa. I se suʻesuʻega larvicidal o ituaiga mangrove e 15, o le petroleum ether extract o aʻa magrove stilted na maua e sili ona aoga faʻasaga i le Culex quinquefasciatus ma le tau LC50 o le 25.7 mg/L [66]. O le aafiaga fa'atasi o lenei mea na maua ma le pyrethrum vaila'au e fa'amate ai iniseti na lipotia mai fo'i e fa'aitiitia ai le LC50 o le pyrethrum e fa'asaga i le C. quinquefasciatus larvae mai le 0.132 mg/L i le 0.107 mg/L, e le gata i lea, o le fa'atatauga SF o le 1.23 na fa'aaogaina i lenei su'esu'ega. 34,35,44]. O le aoga tu'ufa'atasi o le Solanum citron root extract ma le tele o vaila'au fa'amate ai iniseti fa'apitoa (e pei o le fenthion, cypermethrin (o se pyrethroid fa'apitoa) ma le timethphos (o se organophosphorus larvicide)) e fa'asaga i namu Anopheles na iloiloina. Stephensi [54] ma le C. quinquefasciatus [34]. O le fa'aaogaina tu'ufa'atasi o le cypermethrin ma le yellow fruit petroleum ether extract na fa'aalia ai se aafiaga fa'atasi i le cypermethrin i fua fa'atatau uma. O le fua faatatau sili ona aoga o le tuufaatasiga binary 1:1 ma le LC50 ma le SF tau o le 0.0054 ppm ma le 6.83, i le faasologa, e faatatau i le An. Stephen West [54]. E ui o le tuufaatasiga binary 1:1 o le S. xanthocarpum ma le temephos sa fete’ena’i (SF = 0.6406), o le tuufaatasiga S. xanthocarpum-fenthion (1:1) na faaalia ai le gaioiga galulue faatasi faasaga i le C. quinquefasciatus ma le SF o le 1.3125 [34]]. Na suʻesuʻeina e Tong ma Blomquist [35] aafiaga o le ethylene oxide o laau i le oona o le carbaryl (o se carbamate lautele) ma le permethrin i namu Aedes. Aedes aegypti. O taunuuga na faaalia ai o le ethylene oxide mai le agar, pepa uliuli, juniper, helichrysum, sandalwood ma le sesame na faateleina ai le oona o le carbaryl i namu Aedes. O tau o le SR o anufe aegypti e eseese mai le 1.0 i le 7.0. I se faatusatusaga, e leai se tasi o EO na afaina i namu matutua Aedes. I le taimi nei, e leai ni aafiaga galulue faatasi na lipotia mai mo le tuufaatasiga o Aedes aegypti ma EO-carbaryl. Na faaaogaina le PBO o se pulega lelei e faaleleia atili ai le oona o le carbaryl e faasaga i namu Aedes. O tau o le SR o anufe Aedes aegypti ma anufe matutua e 4.9-9.5 ma le 2.3, i le faasologa. Na o le tuufaatasiga binary o le permethrin ma le EO po o le PBO na tofotofoina mo le gaioiga e fasiotia ai anufe. O le tuufaatasiga o le EO-permethrin sa i ai se aafiaga tetee, ae o le tuufaatasiga o le PBO-permethrin sa i ai se aafiaga galulue faatasi e faasaga i namu Aedes. Anufe o Aedes aegypti. Peitai, e lei faia ni faataitaiga o le tali atu i le fualaau ma le iloiloga o le SR mo tuufaatasiga o le PBO-permethrin. E ui lava e le tele ni taunuuga ua ausia e faatatau i aafiaga galulue faatasi o tuufaatasiga o phytosynthetic faasaga i namu e feaveaʻi, o nei faamaumauga e lagolagoina ai taunuuga o loo i ai nei, lea e tatala ai le avanoa e faaopoopo ai ni synergists e le gata ina faaitiitia ai le fua faatatau, ae ia faateleina ai foi le aafiaga o le fasiotiga. Aoga o iniseti. E le gata i lea, o taunuuga o lenei suesuega ua faaalia ai mo le taimi muamua o le suauu C. rotundus ma le A. galanga e sili atu le malosi e faasaga i ituaiga namu Aedes e vaivai i le pyrethroid ma le pyrethroid-resistant pe a faatusatusa i le PBO pe a tuufaatasi ma le permethrin toxicity. Aedes aegypti. Peitai, o taunuuga e lei faamoemoeina mai le auiliiliga o le synergistic na faaalia ai o le suauu C. verum e sili ona malosi e tetee atu ai i tagata matutua faasaga i ituaiga uma e lua o Aedes. O le mea e ofo ai, o le aafiaga oona o le permethrin i luga o Aedes aegypti e le faamalieina. O eseesega i aafiaga oona ma aafiaga synergistic atonu e mafua ona o le aafia i ituaiga eseese ma tulaga o vaega bioactive i nei suauu.
E ui i taumafaiga e malamalama i le auala e faʻaleleia atili ai le lelei, ae o loʻo le manino pea auala e galulue faʻatasi ai. O mafuaʻaga e ono mafua ai le eseesega o le aoga ma le gafatia e galulue faʻatasi ai e ono aofia ai le eseesega o le tuufaatasiga o vailaʻau o oloa na faʻataʻitaʻiina ma le eseesega o le vaivai o namu e fesoʻotaʻi ma le tulaga o le teteʻe ma le atinaʻeina. E iai ni eseesega i le va o vaega tetele ma vaega laiti o le ethylene oxide na faʻataʻitaʻiina i lenei suʻesuʻega, ma o nisi o nei vailaʻau ua faʻaalia e iai ni aafiaga teteʻe ma oona e faʻasaga i le tele o manu faʻalafua ma faʻamaʻi [61,62,64,67,68]. Peitaʻi, o vailaʻau autu o loʻo faʻailoaina i le C. rotundus, A. galanga ma le C. verum oils, e pei o le cypern, β-bisabolene ma le cinnamaldehyde, e leʻi faʻataʻitaʻiina i lenei pepa mo a latou gaioiga e teteʻe ai i tagata matutua ma gaioiga e galulue faʻatasi ai e faʻasaga i le Ae, i le faasologa. Aedes aegypti. O le mea lea, e manaʻomia suʻesuʻega i le lumanaʻi e vavaeʻese ai mea aoga o loʻo iai i suauʻu taua taʻitasi ma faʻamalamalamaina lo latou aoga e faʻaumatia ai iniseti ma fegalegaleaiga e galulue faʻatasi ai e faʻasaga i lenei namu. I se tulaga lautele, o le gaioiga e fa'amate ai iniseti e fa'alagolago i le gaioiga ma le tali atu i le va o mea oona ma aano o iniseti, lea e mafai ona fa'afaigofieina ma vaevaeina i ni vaega se tolu: le ulu atu i totonu o le pa'u o le tino o iniseti ma membrane o totoga fa'atatau, fa'agaoioia (= fegalegaleaiga ma le fa'atatau) ma le fa'amamāina o mea oona [57, 69]. O le mea lea, o le galulue fa'atasi o iniseti e mafua ai le fa'ateleina o le aoga o tu'ufa'atasiga o mea oona e mana'omia ai le itiiti ifo ma le tasi o nei vaega, e pei o le fa'ateleina o le ulu atu, le fa'ateleina o le fa'agaoioia o vaila'au fa'aputu, pe itiiti ifo le fa'aitiitia o le fa'amamāina o le mea aoga o le iniseti. Mo se fa'ata'ita'iga, o le onosa'i i le malosi e fa'atuai ai le ulu atu o le cuticle e ala i le cuticle mafiafia ma le tete'e atu i vaila'au fa'akemikolo, e pei o le fa'aleleia atili o le metabolism o iniseti na matauina i nisi o ituaiga iniseti tete'e [70, 71]. O le aoga tele o EO i le fa'ateleina o le oona o le permethrin, aemaise lava e fa'asaga i le PMD-R, atonu e fa'aalia ai se fofo i le fa'afitauli o le tete'e atu i iniseti e ala i le fegalegaleai ma auala tete'e [57, 69, 70, 71]. Na lagolagoina e Tong ma Blomquist [35] taunu'uga o lenei su'esu'ega e ala i le fa'aalia o se fegalegaleaiga fa'atasi i le va o EO ma iniseti fa'apitoa. aegypti, o loʻo i ai faʻamaoniga o le gaioiga faʻalavelave faʻasaga i enzymes faʻamamā, e aofia ai cytochrome P450 monooxygenases ma carboxylesterases, ia e fesoʻotaʻi vavalalata ma le atinaʻeina o le teteʻe atu i vailaʻau faʻasaina masani. O le PBO e le gata o se mea e taofia ai le metabolism o le cytochrome P450 monooxygenase ae faʻaleleia atili ai foʻi le ulufale atu o vailaʻau faʻasaina, e pei ona faʻaalia i lona faʻaaogaina o se pulea lelei i suʻesuʻega faʻatasi [35, 72]. O le mea e malie ai, o le 1,8-cineole, o se tasi o vaega taua o loʻo maua i le suāuu galangal, ua lauiloa i ona aʻafiaga oona i ituaiga iniseti [22, 63, 73] ma ua lipotia mai o loʻo i ai aʻafiaga faʻatasi i le tele o vaega o suʻesuʻega o gaioiga faʻaola [74]. . ,75,76,77]. E le gata i lea, o le 1,8-cineole faʻatasi ai ma vailaʻau eseese e aofia ai le curcumin [78], 5-fluorouracil [79], mefenamic acid [80] ma le zidovudine [81] e iai foʻi se aʻafiaga e faʻalauiloa ai le ulufale atu. i totonu o le vitro. O lea la, o le matafaioi e ono mafai ona faia e le 1,8-cineole i le gaioiga fa'atasi o le iniseti e le gata o se mea aoga ae o se mea fa'aleleia atili ai le ulufale atu i totonu. Ona o le sili atu o le galulue fa'atasi ma le permethrin, aemaise lava e fa'asaga i le PMD-R, o aafiaga fa'atasi o le suāuu galangal ma le suāuu trichosanthes na matauina i lenei su'esu'ega e ono mafua mai i fegalegaleaiga ma auala tete'e, o lona uiga o le fa'ateleina o le mafai ona ulufale i le chlorine. O Pyrethroids e fa'ateleina ai le fa'agaoioia o vaila'au fa'aputu ma taofia ai enzymes fa'amamā e pei o cytochrome P450 monooxygenases ma carboxylesterases. Peita'i, o nei vaega e mana'omia ai nisi su'esu'ega e fa'amanino ai le matafaioi patino o le EO ma ana vaila'au tu'ufua (na'o ia pe tu'ufa'atasia) i auala fa'atasi.
I le 1977, na lipotia mai ai le faʻateleina o le teteʻe atu o le permethrin i vaega tetele o tagata faʻamaʻi pipisi i Taialani, ma i le tele o tausaga na sosoo ai, o le faʻaaogaina o le permethrin na suia tele i isi vailaʻau pyrethroid, aemaise lava i latou na suia i le deltamethrin [82]. Peitaʻi, o le teteʻe atu o tagata faʻamaʻi pipisi i le deltamethrin ma isi vasega o vailaʻau iniseti e matua taatele lava i le atunuʻu atoa ona o le faʻaaogaina soo ma le faifai pea [14, 17, 83, 84, 85, 86]. Ina ia foia lenei faʻafitauli, e fautuaina e sui pe toe faʻaaogaina vailaʻau iniseti na lafoaʻi na muamua aoga ma itiiti le oona i manu, e pei o le permethrin. I le taimi nei, e ui lava ina ua faʻaitiitia le faʻaaogaina o le permethrin i polokalame talu ai nei a le malo e pulea ai namu, ae o loʻo mafai lava ona maua le teteʻe atu o le permethrin i vaega o namu. Atonu e mafua ona o le aʻafia o namu i oloa faʻapisinisi e pulea ai namu i totonu o aiga, lea e tele lava ina aofia ai le permethrin ma isi pyrethroids [14, 17]. O le mea lea, o le toe faʻaaogaina manuia o le permethrin e manaʻomia ai le atinaʻeina ma le faʻatinoina o fuafuaga e faʻaitiitia ai le teteʻe atu i tagata faʻamaʻi pipisi. E ui e leai se tasi o suāuu taua na tofotofoina taʻitasi i lenei suʻesuʻega na tutusa lona aogā ma le permethrin, ae o le galulue faʻatasi ma le permethrin na iʻu ai i ni aafiaga mataʻina o le galulue faʻatasi. O se faʻailoga lelei lea o le fegalegaleaiga o le EO ma auala teteʻe e mafua ai ona sili atu le aogā o le tuʻufaʻatasia o le permethrin ma le EO nai lo le vailaʻau faʻamaʻi iniseti poʻo le EO na o ia, aemaise lava faʻasaga i le PMD-R Ae. Aedes aegypti. O aogā o faʻafefiloi faʻatasi i le faʻateleina o le aogā, e ui lava i le faʻaaogaina o fua maualalo mo le puleaina o siama, e ono oʻo atu ai i le faʻaleleia atili o le puleaina o teteʻe ma le faʻaitiitia o tau [33, 87]. Mai nei taunuuga, e manaia le matauina o le A. galanga ma le C. rotundus EOs na sili atu le aogā nai lo le PBO i le faʻamalosia o le oona o le permethrin i ituaiga uma e lua o le MCM-S ma le PMD-R ma o se isi auala e mafai ona sui ai fesoasoani masani o le ergogenic.
O EO ua filifilia sa i ai ni aafiaga taua i le faʻamalosia o le oona o tagata matutua e faasaga i le PMD-R Ae. aegypti, aemaise lava le suāuu galangal, e oo atu i le 1233.33 le tau o le SR, o lona uiga o le EO e tele sona avanoa e fesoasoani ai i le faʻaleleia atili o le aoga o le permethrin. Atonu e faʻaosofia ai le faʻaaogaina o se oloa fou faanatura, lea e mafai ona faʻateleina ai le faʻaaogaina o oloa e pulea ai namu e matua aoga. Ua faʻaalia ai foi le gafatia o le ethylene oxide o se isi fesoasoani e faʻaleleia atili ai vailaʻau tuai poʻo vailaʻau masani e foia ai faʻafitauli o loʻo i ai nei i le teteʻe atu o namu. O le faʻaaogaina o laʻau e maua vave i polokalame e pulea ai namu e le gata ina faʻaitiitia ai le faʻalagolago i mea mai fafo ma mea taugata, ae faʻaosofia ai foi taumafaiga i le lotoifale e faʻamalosia ai faiga faʻalesoifua maloloina lautele.
O nei taunuuga ua faaalia manino ai le aafiaga taua o le galulue faatasi e mafua mai i le tuufaatasiga o le ethylene oxide ma le permethrin. O taunuuga ua faamamafaina ai le gafatia o le ethylene oxide e avea o se fesoasoani malosi i laau i le puleaina o namu, ma faateleina ai le aoga o le permethrin e faasaga i namu, aemaise lava i vaega e tetee i namu. O atinae ma suesuega i le lumanai o le a manaomia ai le suesuega malosi o le bioanalysis o le galangal ma le alpinia o suauu ma a latou vailaau tuueseese, tuufaatasiga o vailaau iniseti e mafua mai i le natura po o le vailaau faanatura e faasaga i le tele o ituaiga ma vaega o namu, ma suega oona faasaga i meaola e le o ni sini. Faaaogaina aoga o le ethylene oxide o se isi auala e fesoasoani malosi ai.
Fa'alapotopotoga o le Soifua Maloloina o le Lalolagi. Fuafuaga fa'alelalolagi mo le puipuia ma le puleaina o le dengue 2012–2020. Geneva: Fa'alapotopotoga o le Soifua Maloloina o le Lalolagi, 2012.
Weaver SC, Costa F., Garcia-Blanco MA, Ko AI, Ribeiro GS, Saade G., et al. Zika virus: talaʻaga, tulaʻi mai, biology ma faʻamoemoega faʻatonutonu. Su'esu'ega antivirus. 2016;130:69–80.
Fa'alapotopotoga o le Soifua Maloloina o le Lalolagi. Pepa o Fa'amatalaga e uiga i le Dengue. 2016. http://www.searo.who.int/entity/vector_borne_tropical_diseases/data/data_factsheet/en/. Aso na maua ai: Ianuari 20, 2017
Matagaluega o le Soifua Maloloina Lautele. Tulaga o loʻo iai nei o le fiva dengue ma mataupu o le fiva dengue i Taialani. 2016. http://www.m-society.go.th/article_attach/13996/17856.pdf. Aso na maua ai: Ianuari 6, 2017
Ooi EE, Goh CT, Gabler DJ. 35 tausaga o le puipuiga o le dengue ma le puleaina o vector i Sigapoa. Fa'ama'i pipisi fa'afuase'i. 2006;12:887–93.
Morrison AC, Zielinski-Gutierrez E, Scott TW, Rosenberg R. Fa'ailoa lu'itau ma fautuaina ni fofo e pulea ai siama e feavea'i ai le Aedes aegypti. PLOS Medicine. 2008;5:362–6.
Nofoaga Autu mo le Pulea ma le Puipuiga o Fa'ama'i. Fiva Dengue, Entomology ma le Ecology. 2016. http://www.cdc.gov/dengue/entomologyecology/. Aso na maua ai: Ianuari 6, 2017
Ohimain EI, Angaye TKN, Bassey SE Fa'atusatusaga o le gaioiga e fa'amate ai anufe o laulaau, pa'u laau, 'au ma a'a o le Jatropa curcas (Euphorbiaceae) e fa'asaga i le siama e feavea'i ai le malaria o le Anopheles gambiae. SZhBR. 2014;3:29-32.
Soleimani-Ahmadi M, Watandoust H, Zareh M. Uiga o nofoaga o anufe o Anopheles i nofoaga o le malaria o loʻo i totonu o le polokalame faʻaumatia malaria i saute sasaʻe o Iran. Asia Pacific J Trop Biomed. 2014;4(Suppl 1):S73–80.
Bellini R, Zeller H, Van Bortel W. Iloiloga o auala e pulea ai le vector, puipuiga ma le puleaina o le pepesi o le West Nile virus, ma luitau o loʻo feagai ma Europa. Parasites vector. 2014;7:323.
Muthusamy R., Shivakumar MS Filifiliga ma faiga fa'amolekulē o le tete'e atu i le cypermethrin i anufe mumu (Amsacta albistriga Walker). Fisioloki fa'akemikolo o manu fa'alafua. 2014;117:54–61.
Ramkumar G., Shivakumar MS Su'esu'ega i le fale su'esu'e o le tete'e atu i le permethrin ma le tete'e atu o le Culex quinquefasciatus i isi vaila'au fa'asaina iniseti. Palastor Research Center. 2015;114:2553–60.
Matsunaka S, Hutson DH, Murphy SD. Kemisi o Pesticide: Manuia o Tagata ma le Siosiomaga, Vol. 3: Faiga o le gaioiga, metabolism ma le toxicology. Niu Ioka: Pergamon Press, 1983.
Chareonviriyaphap T, Bangs MJ, Souvonkert V, Kongmi M, Korbel AV, Ngoen-Klan R. O se iloiloga o le tete'e atu i iniseti fa'asaina ma le 'alofia o amioga o tagata e feavea'i ai fa'ama'i i Taialani. Parasites vector. 2013;6:280.
Chareonviriyaphap T, Aum-Aung B, Ratanatham S. Fa'ata'ita'iga o lo'o iai nei o le tete'e atu i vaila'au fa'asaina iniseti i totonu o namu e feavea'i i Taialani. Southeast Asia J Trop Med Public Health. 1999;30:184-94.
Chareonviriyaphap T, Bangs MJ, Ratanatham S. Tulaga o le malaria i Taialani. Southeast Asia J Trop Med Public Health. 2000;31:225–37.
Plernsub S, Saingamsuk J, Yanola J, Lumjuan N, Thippavankosol P, Walton S, Somboon P. Taimi fa'avaitaimi o fesuia'iga o le tete'e atu i le F1534C ma le V1016G i namu Aedes aegypti i Chiang Mai, Thailand, ma le a'afiaga o fesuia'iga i le lelei o le fa'aaogaina o vaila'au e fa'asu'i ai le fog thermal o lo'o i ai pyrethroids. Aktatrop. 2016;162:125–32.
Vontas J, Kioulos E, Pavlidi N, Moru E, Della Torre A, Ranson H. Tete'eina o iniseti i le dengue vector autu Aedes albopictus ma Aedes aegypti. Biochemical physiology o meaola faalafua. 2012;104:126–31.
Taimi na lafoina ai: Iulai-08-2024



