suʻesuʻegabg

Ua lapataʻi mai le Malaysian Veterinary Association e faapea, e mafai e tekinolosi fesoasoani i le toe fanautama ona faaleagaina le talitonuga o fomai manu a Malaysia ma le faatuatuaga o tagata faatau.

Na taʻua e le Malaysian Veterinary Association (Mavma) e ono faʻatapulaʻaina e le Maliega Faʻaitulagi a Malaysia-US i le Tulafono Faʻatonutonu o le Soifua Maloloina o Manu (ART) le tulafono a Malaysia i oloa faʻaulufale mai a Amerika, ma faʻavaivaia ai le talitonuga ofoma'i manuauaunaga ma le talitonuga o tagata faʻatau. O lefoma'i manuNa faʻaalia e le faʻalapotopotoga ni atugaluga matuia e uiga i le mamafa o Amerika e faʻavasega le pulega i itulagi, ona o le tele o faʻamaʻi eseese o manu.
Kuala Lumpur, Novema 25 – Na taʻua e le Malaysian Veterinary Association (Mavma) o le maliega fou tau fefaʻatauaʻiga i le va o Malaysia ma le Iunaite Setete e ono faʻavaivaia ai le pulea o le saogalemu o meaʻai, puipuiga o meaola ma tulaga faʻatonuina o le halal.
Na taʻu atu e Dr. Chia Liang Wen, o le peresitene o le Malaysian Food Manufacturers Association, i le CodeBlue e faapea, o le Maliega Tau Fefaatauaiga Fefaʻatauaʻiga a Malaysia ma Amerika (ART) e manaʻomia ai le aloaia otometi o le faiga saogalemu o meaʻai a Amerika, lea e ono faʻatapulaʻaina ai le mafai e Malaysia ona faia ana lava asiasiga.
I se faʻamatalaga, na saunoa ai Dr. Chee: “O le faʻailoaina otometi o le faiga saogalemu o meaʻai a Amerika ma le maualuga o le maualuga o meaʻai (MRL) e ono faʻaitiitia ai le mafai e Malaysia ona faʻaoga ana lava iloiloga o tulaga lamatia.”
Na ia saunoa e tatau i le Matagaluega o Auaunaga Fagafao Manu a Malaysia (DVS) ona taofia le pule e faatino ai le "faamaoniga tutoatasi ma le iloiloga tutusa" ina ia mautinoa o loo faaauau pea ona ausia e oloa faaulufale mai manaoga o le saogalemu faaleatunuu ma le soifua maloloina lautele.
Na saunoa Dr. Chee e ui o loo lagolagoina e le Malaysian Veterinary Association fefaatauaiga faavaomalo e faavae i le faasaienisi lea e fesoasoani i le tuputupu aʻe lautele o le tamaoaiga, ae o le pule silisili ese a Malaysia i fomai manu “e tatau ona tumau pea le silisili ese” i le faatinoina o le maliega.
“E talitonu Mavma o le faʻailoaina otometi e aunoa ma ni puipuiga talafeagai e mafai ona faʻaleagaina ai le vaʻavaʻaia e fomaʻi manu ma le talitonuga o tagata faʻatau,” o lana tala lea.
I le taimi muamua, o ofisa o le malo, e aofia ai le Matagaluega o Auaunaga Fagafao Manu (DVS) ma le Matagaluega o Faatoaga ma le Saogalemu o Meaʻai (KPKM), sa leʻi tautala i le auala o le a faʻatinoina ai le maliega tau fefaʻatauaʻiga e faʻatatau i le faʻaulufaleina mai o oloa mai manu. I le tali atu, na taʻua ai e le MAVMA e ui ina lagolagoina fefaʻatauaʻiga faavaomalo, ae o le faʻatinoina o le maliega e le tatau ona faʻavaivaia ai le vaʻavaʻaia a le atunuʻu.
I lalo o Tulafono Faatonutonu e Tetee i Fafo Mai, e tatau ia Malasia ona talia le faiga a Amerika mo le saogalemu o meaai, tumama ma le soifua maloloina (SPS) mo aano o manufasi, moa, oloa gaosi susu ma nisi oloa faatoaga, faafaigofie taualumaga faaulufale mai e ala i le taliaina o le Lisi o Asiasiga a le Feterale a Amerika, ma faatapulaa manaoga faaopoopo o pemita.
O le maliliega ua fa’amalosia ai fo’i Malasia e fa’atino ni fa’asa fa’aitulagi i taimi o fa’ama’i pipisi o manu e pei o le fiva pua’a Aferika (ASF) ma le fulū manu e maualuga ona fa’ama’i pipisi (HPAI), nai lo o fa’asa i le atunu’u atoa.
Sa talia faalaua’itele e vaega fa’ato’aga a Amerika le maliega, ma ta’ua o se “avanoa e le’i tupu muamua” e ulufale atu ai i le maketi a Malasia. Na ta’ua e le United States Meat Export Federation (USMEF) o le maliega a Malasia e talia le lisi o asiasiga a le feterale a Amerika nai lo fa’amaoniga a nofoaga fa’alotoifale mai le Matagaluega o Auaunaga Fa’afoma’i a Malasia (DVS) ua fa’amoemoeina e maua ai le $50-60 miliona i le auina atu i fafo o povi i tausaga ta’itasi i le US. Sa faitioina muamua e le USMEF le faiga o le fa’amaoniga a nofoaga fa’alotoifale a Malasia, ma ta’ua o se “faigata” ma fa’aleagaina ai le saogalemu o mea’ai.
Na taʻua e Dr. Chee e tatau ona faʻaeteete i le talosaga a le ART i Malasia e faʻatino ni fuafuaga faʻaitulagi e tau ai le fulū manu e matua faʻamaʻi ai ma le fiva puaʻa Aferika. O loʻo salalau pea le fiva puaʻa Aferika i nisi o vaega o Malasia, ma o loʻo faʻalagolago tele le atunuʻu i aano o manu e faʻatau mai fafo.
“Ona o le taatele o le fiva puaa Aferika i nisi o vaega o Malasia ma tatou te faalagolago i oloa mai fafo, o le suʻesuʻeina ma le faaeteete o faamai, le mataituina o faamai ma le faamaoniga o 'nofoaga e leai ni faamai' e taua tele e puipuia ai le faalauiloaina faafuasei po o le salalau atu o le faamai i tuaoi,” o le saunoaga lea a Dr. Xie.
Na ia faaopoopo mai ua aloaia Malasia e leai se faamai pipisi tele o le fulū manu e le Faalapotopotoga o le Lalolagi mo le Soifua Maloloina o Manu (WOAH), ma o lana faiga faavae e fasioti ai ua manuia ai le puleaina o faamai pipisi e lima na muamua atu, e matua ese lava mai atunuu ua faaaogaina auala e faia ai tui puipui.
Na ia taʻua: “O le faiga faavae lava lea e tasi mo le faʻaumatia o faʻamaʻi ma le tulaga faʻale-atunuʻu e leai ni faʻamaʻi e tatau ona avea o se tulaga faʻataʻitaʻi faʻatasi mo le puipuiga o meaola mo atunuʻu o loʻo auina atu oloa i Malasia ina ia mautinoa le tulaga saʻo o Malasia e leai ni HPAI.”
Na matauina foi e Dr. Chi “o le faamalosia e Amerika o le faatulagaina o itulagi o se popolega tele,” ma ta’ua ai mataupu masani o le pipisi o faamai i le va o ituaiga o manu felelei, povi, pusi, ma puaa na lipotia mai e taitai i setete eseese o Amerika.
Na ia saunoa: “O nei mea na tutupu ua fa’amamafa mai ai le lamatiaga o ituaiga eseese e ono ulufale mai i Asia i Sautesasae, atonu e ala atu ia Malasia, ae o isi atunuu o le ASEAN o loo tauivi pea e taulimaina ituaiga o le fulū manu o loo iai nei e matua matautia.”
Na faʻaalia foʻi e Mavma le popolega e uiga i le faʻamaoniga halal i lalo o le maliega. Na taʻua e Dr. Chee o soʻo se faʻamaoniga o se faʻalapotopotoga faʻamaonia halal a Amerika e le Matagaluega o Atinaʻe Isalama a Malaysia (Jakim) "e le tatau ona sopoʻia faiga faʻamaonia faʻalelotu ma fomaʻi manu a Malaysia."
Na ia taʻua o le tusipasi halal e aofia ai le soifua manuia o manu, tausisia o mataupu faavae o le fasiga talafeagai, ma le tumama o meaʻai, lea na ia faamatalaina o tiutetauave autu ia a fomaʻi manu. Na ia taʻua foi o le faiga halal a Malesia "ua maua ai le faatuatuaga faavaomalo o isi atunuu Musalimi."
Na saunoa Dr Chee e tatau i pulega a Malasia ona taofia le aia tatau e faia ai asiasiga i totonu o le nofoaga o kamupani mai fafo, faamalosia le auiliiliga o tulaga lamatia o oloa faaulufale mai ma le puleaina o tuaoi, ma ia mautinoa le manino o le lautele i le saogalemu o meaai ma tulaga faatonuina halal.
Na fautuaina foʻi e le MAVMA le DVS ma matagaluega talafeagai e faʻatuina se vaega faʻapitoa tuʻufaʻatasi e iloilo ai le tutusa o tapulaʻa maualuga o toega, faiga faʻataʻitaʻi ma fuafuaga faʻavasegaina o faʻamaʻi.
"O le talitonuga o tagata lautele i le saogalemu o meaʻai ma faiga faʻafomaʻi manu a Malasia e faʻalagolago i le manino ma le taitaiga faifai pea mai pulega a Malasia," o le saunoaga lea a Dr. Chia.

 

Taimi na lafoina ai: 25-Nov-2025